।। अद्वैतवेदान्ते साक्षिचैतन्यविमर्शः ।।

Author(s): प्रो. शीतला प्रसाद शुक्ल

Abstract:

साक्षीचैतन्यमात्रं निर्गुणं निष्क्रियं शुद्धं केवलं प्रत्यगात्मेति कख्यते। साक्षी इत्यक्ते साक्षात् द्रष्टा, यः कर्ता न भवति अपितु सर्वस्य अनुभवस्य साक्षात्कारं करोति, स एव साक्षी। आत्मा शरीरे अस्मिन् साक्षीरूपेण सर्वत्र वर्तते, यथा प्रदीपः सन् गृहस्य सर्ववस्तून् प्रकाशयति, परन्तु स्वयं किमपि न करोति तद्वत आत्मा साक्षीरूपेण सर्ववृत्तीनां ज्ञानं करोति तथा निर्विकारस्वरूपेण असंगत्वेन वा तिष्ठति।