2025

क्षुतक्षेमीयम् – अलङ्कारशास्त्रीयमध्ययनम्

Author(s): डा.बि.कामाक्षम्मा

Abstract

सुविशाले संस्कृतवाङ्मये साहित्यस्य तत्रापि रूपकसाहित्यस्य विशिष्टं स्थानं वर्तते। स्थूलतया काव्यं द्विविधम्। दृश्य-श्रव्यत्वभेदेन। तत्रापि दृश्यकाव्यं विशिष्यते। अत एव प्रोक्तमस्ति काव्येषु नाटकं रम्यम् इति। दृश्यं तत्राभिनेयम्। तद्रूपारोपात्तु रूपकम्। रूपकाणि दश वर्तन्ते। नाटकं, प्रकरणं, भाणः, प्रहसनम्, डिमः, व्यायोगः, समवकारः, वीथी, अङ्कः, ईहामृगः। आचार्य-पञ्चाननविरचितं क्षुतक्षेमीयम् एकं प्रहसनं भवति। शोधपत्रेस्मिन् क्षुतक्षेमीयस्य आलङ्कारिकमध्ययनं क्रियते।