International Journal of Multidisciplinary Horizon
ISSN: 3049 – 2017
Impact Factor (RJIF): 7.8
Peer Reviewed Journal
Author’s Helpline: +91 – 8368 241 690
Email: [email protected] / [email protected]
Article Abstract
2025
किरातार्जुनीयमहाकाव्ये भगवतः शिवस्य विभिन्न नामानां वैशिष्ट्यम्
Author(s): वैभवीरायः
Abstract
‘भगवान् शिवः सनातनधर्मस्य मुख्यदेवतासु अन्यतमः अस्ति, यः ‘महादेवःʹ ‘महाकालःʹ इत्यपि प्रसिद्धः अस्ति।सः त्रिदेवः – ब्रह्मा, विष्णुः, महेश्वररूपेण जगत् विनाशकस्य विनोदकस्य च भूमिकां निर्वहति।
महाकविः भारविना विरचितं किरातार्जुनीयं संस्कृतसाहित्यस्य एकम् अद्वितीयं महाकाव्यं वर्तते,यत् महाभारतस्य वनपर्वात् प्रेरितमस्ति। महाकाव्येऽस्मिन् अर्जुनस्य तपस्या, भगवतः शिवस्य किरातरूपेण आगमनं, युद्धवर्णनं तथा पाशुपतास्त्रप्रदानस्य कथा अद्वितीयकाव्यशैल्या प्रस्तुता अस्ति।अत्र भगवतः शिवस्य अनेकानि नामानि, विशेषणानि च प्राप्यन्ते, येन न केवलं तस्य रूपं शक्ति च प्रकाश्यते अपितु भारतीयसंस्कृतौ भगवतः शिवस्य महिमा अपि व्यज्यते।
किरातार्जुनीयमहाकाव्ये महाकविः भारविः भगवतः शिवस्य विभिन्न नामानां बहुवारं प्रयोगं कृतवन्तः।अधुना वयं तानि नामानि अधः पश्यामः,यथा –