2026

समुद्रशतकदिशा समुद्रस्य पौराणिकं महत्वम्

Author(s): दुर्गाशङ्करपण्डा

Abstract

आधुनिकसंस्कृतसाहित्ये शतककाव्यपरम्परा अद्यापि सजीवत्वेन वर्तते। तस्यां परम्परायां डॉकृष्णकेशवषडङ्गिमहोदयस्य समुद्रशतकम् इति काव्यं विशिष्टं स्थानम् आवहति। २०२०तमे वर्षे प्रकाशिते ग्रन्थेऽस्मिन् एकाधिकैकशतं श्लोकाः(१०१) सन्ति। काव्यमेतत् समुद्रस्य पौराणिक-प्राकृतिक-दार्शनिक-सामाजिक-नैतिकस्वरूपाणि समन्वयेन प्रकाशयति। अत्र समुद्रस्य मानवीयजीवनस्य, समाजस्य, वैभवस्य, गर्वस्य, दानशीलतायाः, उपेक्षायाः, दुःखस्य च विषये वर्णितमस्ति। सुललित-छन्दसा रचितं शतकमिदं पठकानां मनः सम्मोहयति । अन्योक्ति-अर्थान्तरन्यासालङ्कारयोः प्रयोगः अत्र काव्यस्य शोभां वर्धयति । पुनश्च उपजाति-वसन्ततिलक-वंशस्थ-शिखरिणी-मालिनी-स्रग्धरा-पृथ्वी-शार्दुलविक्रिडितमित्यादीनां छन्दसां विन्यासः द्रष्टुं शक्यते ।