2026

"उपसर्गाणां द्योतकत्वं वाचकत्वं वेति शब्दशास्त्रीयमनुशीलनम्”

Author(s): दीपककुमारचौधरी

Abstract

"अनादिनिधनं ब्रह्म शब्दतत्त्वं यदक्षरम्।
विवर्तते अर्थभावेन प्रक्रिया जगतो यतः।।"
(वाक्यपदीयम्,ब्रह्मकाण्डम्-१)
इत्युपर्युक्तव्याकरणसम्प्रदाय-दार्शनिकग्रन्थरत्नभूत-वाक्यपदीय-
वचनप्रामाण्याज्ज्ञायते यत्सर्वोऽपि लोकयात्रासम्पादको जागतिको व्यवहारः शब्दायतनः (शब्दायत्तः शब्दमूलो वा)।अत्र महाकवेर्दण्डिनो वचनमपि प्रमाणम्-
"इह शिष्टानुशिष्टानां शिष्टानामपि सर्वथा।
वाचामेव प्रसादेन लोकयात्रा प्रवर्त्तते।।"
(काव्यादर्शः-१.३.४)