International Journal of Multidisciplinary Horizon
ISSN: 3049 – 2017
Impact Factor (RJIF): 7.8
Peer Reviewed Journal
Author’s Helpline: +91 – 8368 241 690
Email: [email protected] / [email protected]
Article Abstract
2026
अतिथि-सत्कार वैशिष्ट्यम्
Author(s): Dr.S.Sitarama Rao
Abstract
प्राचीन-भारते कुत्रापि समानरूपेण सम्मानितः भारतीय-संस्कृतेः कश्चित् महत्त्वपूर्णः आचारः कः इति कश्चित् पृच्छेत् चेत्, निस्संशयं "अतिथि-सत्कारः" अथवा अतिथेः आदरः इति उत्तरं वक्तुं शक्यते।
अयमाचारः न केवलं रामायण-महाभारत-अष्टादश-पुराण-धर्मसूत्र-गृह्यसूत्र-स्मृति साहित्येषु, अपितु जैन-बौद्ध-साहित्येषु अपि महता धर्मरूपेण प्रशंसितः।
प्राचीन-भारतीय जनानां मध्ये अतिथि-सत्कारस्य भावना एतावती दृढा आसीत् यत् अतिथिम् आहूय आदरयितुं सामान्यं सामाजिक-कर्तव्यं न भूत्वा धार्मिक-कर्तव्यम् इति मन्यते स्म। अधिकं च, अतिथये भोजन-दानं नाम "अतिथि-यज्ञः" गृहस्थेन प्रतिदिनम् आचरणीयेषु पञ्चमहायज्ञेषु अन्यतमः इति गण्यते स्म।